Kiến trúc lăng mộ và nghệ thuật điêu khắc đá Thanh Hóa – Đặng Phương Mai

0
2158

 

 

Kiến trúc lăng mộ và nghệ thuật điêu khắc đá Thanh Hóa  (Phần 1 : Lăng mộ Quận Mãn Lê Trung Nghĩa – Lăng mộ Tướng công Nguyễn Văn Nghi )

1/ Lăng mộ Quận Mãn Lê Trung Nghĩa: (?- 1786 ). Quận Mãn không rõ năm sinh, ông người làng Tu, thôn Nhuệ thuộc xã An Hoạch, tổng Quảng Chiếu, huyện Đông Sơn, nay thuộc phường Đông Hưng TP Thanh Hóa.  Dãy tượng bên trái nhang án đá Ông làm quan dưới thời Lê trung hưng, được thăng đến chức Đô đốc Tổng trấn tước Quận Công nên người ta gọi ông là Quận Mãn. Trong thời kỳ quân Tây Sơn tiến ra bắc, Lê Trung Nghĩa lãnh đạo nhân dân Thanh Hóa chống lại quân Tây Sơn.   Có bốn tấm bia đá ở Lăng mộ Lê Trung Nghĩa (quận Mãn ) phường An Hoạch TP TH.     Bia cao 2,50m tính cả bệ. Bia trang trí và  khắc chữ cả 2 mặt. Các nét chạm khắc còn rất rõ nét tuy đã lùi xa gần 300 năm.

                              Tượng đá xếp hai hàng tả hữu trước ngai đá
      Cách lăng mộ quận Mãn chừng 1km, có núi Anh Hoạch, trên lưng chừng núi có chùa Quán Thánh trong hang Khế. Vách đá của hang còn nhiều phù điêu 

Phù điêu võ tướng Lê Trung Nghĩa
                                                                                                                        Quan Vũ và các môn đệ. Trên vách núi còn khắc 4 chữ ” Thiên cổ vĩ nhân” cùng với rất nhiều bài thơ khác bằng chữ Nho.

2/ Lăng mộ tướng công Nguyễn Văn Nghi (1525- 1595) .

       Ông thọ 69 tuổi. khi mất ông được truy tặng Thượng thư Bộ công gia Thái bảo thụy Phúc Khê tướng công. Ông đỗ nhất giáp chế khoa năm Giáp Dần 1554. Thời Lê Trang Tông năm 29 tuổi đậu. Tiến sĩ.Ông là thầy giáo của 2 vua Lê Anh Tông và Lê Thế Tông.

   Diện tích khu lăng mộ là 6572m2 . Từ ngoài vào có hai dãy tượng đá: Chó đá to- Sấu đá- Voi- Ngựa- Quan hầu.(Con giống sắp xếp theo cặp đực- cái). Bên ngoài có 2 con chó đá lớn (còn gọi là Ngao đá), đẽo gọt đơn giản.


Bên trong có 2 Ngao đá ngồi nhẫn nại, chạm trổ đẹp. Ngao đá đực đeo chuông lục lạc. Chó đá cái đeo dải yếm và có dây yếm buộc nơ sau cổ. 
Chạm trổ hoa văn ở lưng, đuôi cách điệu hình lá đề.
                       Ngựa chiến bằng đá cũng to hơn ngựa thật rất nhiều. Ngựa mập      mạp khỏe khoắn, đầu ngẩng cao so với toàn thân, đóng yên cương và nhiễu phủ trùm gần hết chiều cao. Chân sau khuỵu xuống nhún nhảy như đang đi nước kiệu. Cặp Voi chiến bằng đá thế quỳ này được coi là lớn nhất Đông Nam Á. 
Voi đá quỳ có chiều cao 2,1m
Tượng quan hầu được tạc thành khối đóng, cao 1,9m .
 Đầu đội mũ vải, tay ôm chùy.
Bên trái cổng “Tướng công môn” có một giếng đá cổ.
      PGS- Tiến sĩ  Hỏa Diệu Thúy và Phương Mai bên chiếc giếng cổ ở đền thờ Nguyễn Văn Nghi.

Cổng vòm cuốn trên có khắc 3 chữ “Tướng công môn” bằng đá trắng.

 
Trên đỉnh cổng, đặt triện rồng đá hình chữ nhật cỡ 90cm và 70cm)

 
…rồi mình cũng bò được lên đỉnh của cổng cuốn cao 4,2m.


           Triện rồng đá nhìn phía trước:                         Mặt rồng chữ điền, mắt lồi, mũi sư tử, miệng rộng. 

Triện rồng đá nhìn phía sau. Râu như đao mác tua tủa về tứ phía xem kẽ với những viên ngọc tròn điểm xuyết. Bờm rồng tạc như cụm mây xoắn tròn, đỉnh đầu rồng nổi gồ lên ngọc chẩm.

 

  PGS- Tiến sĩ Hỏa Diệu Thúy trước đền thờ Nguyễn Văn Nghi.   (còn tiếp)

                       Đăng Phương Mai ( Thanh Hóa)