Bến Cầu – vùng đất hợp long – Bút ký La Ngạc Thụy

0
138

 Bởi Hội đồng nhân dân tỉnh Tây Ninh vừa đưa vào nghị quyết xây dựng thị trấn Bến Cầu thành thị xã loại 4 vào năm 2020. Còn những mười hai năm nữa, thời gian khá dài đối với mong đợi của người dân, nhưng lại quá ngắn đối với các cấp lãnh đạo huyện, tỉnh trong tiến trình xây dựng.

          Tôi có nhiều duyên nợ vời Bến Cầu từ năm 1977 khi chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra và tôi đến Bến Cầu cùng với lực lượng giáo viên huyện Hòa Thành làm nhiệm vụ đào giao thông hào ở rừng Nhum để ngăn chặn bọn lính Khơ Me Đỏ vượt biên giới tàn sát dân ta. Đấy là một cánh rừng mà đạn bom đã tàn phá đến xơ xác trong chiến tranh chống Mỹ, gọi là rừng Nhum mà giống cây Nhum chẳng còn bao nhiêu. Còn thị trấn Bến Cầu hiện nay là cánh đồng lúa, chen lẫn với cánh đồng hoang hóa đầy năn lát, nắng và gió: nhà cửa thưa thớt, đời sống người dân vô cùng kham khổ, lúc nào cũng phập phòng, lo sợ bọn Pôn Pốt tràn sang bắn giết, cướp phá. Quốc lộ 1, nay là Quốc lộ 22A nối liền Thành phố Hồ Chí Minh và Nông – Pênh chạy xuyên qua Bến Cầu, dù đã được láng nhựa từ thời Mỹ – Thiệu nhưng cũng đã hư hỏng trầm trọng, trơ đá lởm chởm; khu Chợ Trời nổi tiếng ngày nào cũng chơ vơ vắng người dân hai nước qua lại bán mua. Một góc siêu thị miễn thuế Mộc Bài            Cũng như những địa danh khác trên đất Tây Ninh hình thành từ thực tế của một vùng đất. Cách nay hơn 300 năm, Bến Cầu thuộc Tổng Giai Hóa. Cả vùng đất rộng lớn đó chỉ có một chợ duy nhất để làm nơi trao đổi hàng hóa khắp nơi, chẳng những trong tỉnh Tây Ninh mà còn vươn xa đến tận Long An, Sài Gòn, Gia Định,… Đặc trưng của hầu hết chợ ở Tây Ninh lúc bấy giờ đều nằm liền kề với bến sông và hội tụ đủ những yếu tố chợ của người Việt Nam, có nhà lồng, có phố. Chợ Bến Cầu nằm liền kề với sông Vàm Bảo thuộc xã Long Thuận. Nhưng hai dãy phố được hình thành trên địa phận của hai xã Long Khánh và Long Thuận với chiều dài khoảng một cây số, nằm giữa con đường trục liên xã từ Bàu Gõ thuộc xã Lợi Thuận băng qua xã Tiên Thuận rồi vươn dài về hướng các xã Long Giang, Long Chữ. Nối liền con đường trục và cũng để liên kết của hai dãy phố là một chiếc cầu bắt qua sông. Chợ liền sông, sông có cầu. Từ đó cư dân gọi tên là Chợ Cầu. Từ thuở các bậc tiên hiền, hậu hiền ở đàng trong dẫn con cháu đến miền đất sình lầy hoang dã này để lập nghiệp và nhiều thập kỷ sau đó, việc đi lại của dân cư nơi xứ mới này đến các nơi khác của Tây Ninh và miền lục tỉnh chỉ có bằng phương tiện ghe xuồng. Ghe đò chở khách ngược dòng sông Vàm Cỏ Đông lên Cẩm Giang, Giang Tân, tỉnh lỵ Tây Ninh; và xuôi dòng nước xuống Gò Dầu Hạ, xứ Trảng … Các loại ghe bầu từ miền lục tỉnh chở muối Bà Rịa, nước mắm Phú Quốc, chiếu bông Cà Mau lên chợ Cầu để đổi lấy lúa gạo, hàng lâm sản. Mọi ghe lớn, xuồng nhỏ, trước lúc đi hay khi về, của nhân dân địa phương hoặc ghe bầu, xuồng tam bản ở các nới khác đến chợ Cầu đều áp mạn, cắm sào nơi bến đậu ở hai bên đầu cầu. Do đó, địa danh Bến Cầu từ nơi sông nước, bến và cầu được nhô lên chào đời với hình dáng trên bến dưới thuyền.
mà chuyện không dám nghĩ  đến đó lại sắp thành hiện thực.

ẢNH CỬA KHẨU MỘC BÀI

Cửa khẩu Mộc Bài           
 Tên gọi Chợ Cầu – Bến Cầu hoặc ghép lại hai địa danh đó lại thành một cái tên chợ Bến Cầu là biểu tượng thân thương của một vùng dân cư bao la ở xứ sở Ngũ Long ( Long Chữ, Long Giang, Long Khánh, Long Thuận, Long Phước ) hợp cùng ba địa danh quen thuộc Tiên Thuận, Lợi Thuận và An Thạnh chứ đâu chỉ gò bó vào mấy ngàn mét vuông ở nơi phố chợ bến đò. Bởi vậy đã từ lâu những tên gọi Bến Cầu, Chợ Cầu, hay Chợ Bến Cầu luôn gắn liền với cuộc sống vơi đầy của người dân trong vùng lúc mưa thuận gió hòa hoặc khi trời đất nghiệt ngã, hay dòng đời trớ trêu ngang trái. Cho nên, người dân ở đây chỉ biết nghĩ, biết nhớ, biết nói đến những tên gọi quê hương của họ là Bến Cầu, Chợ Cầu, hay Chợ Bến Cầu. Còn cái tên Tổng Giai Hóa nhân dân chợ Bến Cầu chẳng ai phải nhớ  và nói đến thứ địa danh đáng ghét đó để làm gì vì thứ địa danh đặt để cai trị của chủ nghĩa thực dân Pháp? Mỗi khi đến với con người thì luôn dẫn theo đòn roi, nước mắt, gây cảnh gia đình ly tán cho mọi nhà, được thể hiện trên tấm thuế thân, tờ truy nã, bắt sâu, bắt lính hoặc bản số nợ chất chồng của bọn chủ điền với kiếp đời nô lệ của chúng dân.Thời Pháp thuộc Bến Cầu thuộc quận Châu Thành, tổng Giai Hóa, đến tháng 9 năm 1954, sau khi Tây Ninh tách ra khỏi Gia Định Ninh thì Bến Cầu thuộc huyện Trảng Bàng, tháng 3/1955 huyện Gò Dầu được thành lập thì Bến Cầu tách ra thuộc huyẹn Gò Dầu. Cho đến đầu năm 1962, Tỉnh ủy Tây Ninh quyết định tách các xã phía Tây sông Vàm Cỏ Đông ra khỏi huyện Gò Dầu, chính thức thành lập huyện Bến Cầu và do đồng chí Võ Đức Trọng làm bí thư Huyện ủy đầu tiên. Đối với chế độ cũ thì Bến Cầu không có tên trên bản đồ hành chánh của chúng. Tuy vậy, Bến Cầu cũng sở hữu một truyền thông oai hùng với những tên tuổi mà ngày nay người dân vẫn còn ngưỡng mộ tôn thờ trong các đình miếu quanh năm hương khói: Trần Văn Thiện, Huỳnh Công Nghệ, Lãnh Binh Két… nhất là phong trào Thiên Địa Hội thể hiện rõ truyền thống yêu nước thương nòi của nhân dân đã mở đầu cho cuộc đấu tranh chống Pháp, đuổi Nhật, đánh Mỹ với tầm vông vạt nhọn, giáo mác, cung nỏ thô sơ đã dũng cảm đối đầu với súng đạn tối tân mà cao điểm là chỉ với vài trăm dân xã Lợi Thuận đã kéo ra bao vây nhà làng cướp chính quyền trong ngày 22 tháng 8 năm 1945 góp phần cùng cả nước thực hiện thắng lới  cuộc Cách mạng Tháng tám lịch sử xóa bỏ hẳn chế độ phong kiến… Và cuối cùng là chiến công vang dội nhất trong lịch sử của Bến Cầu: Đảng bộ, quân và dân Bến Cầu đã liên tục tấn công , chủ động giải phóng huyện nhà vào ngày 15/3/1975, trước một tháng rưỡi so với thành quả chung của cả nước giải phóng hoàn toàn miền Nam.
          Vốn dĩ là vùng đất từng nổi tiếng với khu Chợ Trời, nơi người dân hai nước qua lại buôn bán, trao đổi hàng hóa, Bến Cầu ra khỏi cuộc chiến tranh với quá khứ cơ sở hạ tầng nghèo nàn, lạc hậu và hoang hóa, nhà cửa thưa thớt, mái tranh vách đất. Đường độc đạo, luôn đối mặt với hạn hán, mất mùa,… vậy mà người ta cứ đồn người dân Bến Cầu giàu từ thời chế độ cũ, nhờ chính quyền tạo điều kiện cho họ buôn lậu từ gói thuốc lá, thuốc phiện, cả vàng và đô la… nhưng ngay vào những năm đầu sau giải phóng qua chiến dịch đào giao thông hào, tôi có thấy ai giàu đâu? Đã trãi qua bao đời bí thư, chủ tịch ai cũng trăn trở, lo toan để người dân thoát ra khỏi cảnh nghèo đói. Bí thư Huyện ủy Bến Cầu Võ Hoàng Khải tuy mới về nhận chức Bí thư Huyện ủy vài năm nay nhưng nắm rất rõ Bến Cầu đã từng nhọc nhằn nghèo đói như thế nào, nên anh đã thể hiện khát vọng nóng bỏng của mình là làm sao cho Bến Cầu thật giàu đẹp, anh đã cùng Đảng bộ, chính quyền khuyến khích, tôn trọng và kêu gọi mọi người cùng nhau làm giàu với những chủ trương thật quyết liệt: thúc đẩy hoàn thành việc xây dựng cơ sở hạ tầng thị trấn Bến Cầu làm tiền đề cho thị xã tương lai. Cụ thể nhất là huyện đang tạo mọi điều kiện dành quỹ đất 300 hecta, để Công ty cổ phần Hải Long Xuyên Á lên phương án đầu tư xây dựng với nhiều công trình để biến thị trấn Bến Cầu thực sự trở thành thị xã tương lai. Bây giờ ai đến Bến Cầu đều thấy khát vọng vươn lên làm giàu đã thể hiện rất rõ trên gương mặt từng người dân. Con đường Xuyên Á phẳng phiu nhựa bê tông nóng, rộng thoáng phô bày khu thị tứ với những dãy phố kiêu hãnh và bề thế. Bây giờ Bến Cầu là một vùng kinh tế trọng điểm của Tây Ninh với một khu đô thị trẻ đầy tiềm năng mà khu Kinh Tế Cửa Khẩu Mộc Bài đang dần hình thành rõ nét, trứơc mắt là đầu mối giao thương quan trọng giữa hai nước Việt Nam và Campuchia, tương lai sẽ là đầu mối thương mại du lịch giữa Việt Nam và các nước Đông Nam Á nối dài đến cả Trung Quốc… khu Kinh Tế Cửa Khẩu Mộc Bài rồi đây sẽ lấp kín những lấp kín những công trình. Đặc biệt thành Phố Mặt Trời sẽ không như hiện nay, nó sẽ được xây dựng đúng theo đề án. Con đường Xuyên Á xuyên qua huyện dài 40 Kilômet đang dần hoàn chỉnh công đoạn cuối cùng. Các nhà đầu tư trong và ngoài nước đã và đang đổ xô đến khi tỉnh Tây Ninh trải thảm đón họ. Anh Nguyễn Văn Lô – Trưởng phòng Văn hóa thông tin huyện, còn khá trẻ phấn khởi cho biết: “ Nghị quyết Hội đồng Nhân dân tỉnh đã quyết nghị xây dựng Bến Cầu thành thị xã loại 4 vào năm 2020. Như vậy chắc chắn Bến Cầu sẽ trở thành đô thị sầm uất lớn nhất Đông Nam Á. Thị trấn Bến Cầu sẽ đông vui với cảnh buôn bán tấp nập, du khách đổ về vui chơi, mua sắm”. Và anh đưa tay chỉ con đường 786 sẽ mở rộng 60 mét với tám làn xe nối với đường Xuyên Á, dọc hai bên đường sẽ mộc lên Bệnh viện quốc tế tư nhân Đức Tâm với 200 giường và trang thiết bị khám chữa bệnh hiện đại cùng khu nghĩ dưỡng do Công ty cổ phần XD-TM Hải Long Xuyên Á  đầu tư. Vùng đất còn hoang hóa bên cạnh biến thành sân gôn rộng bạt ngàn và đối diện là khi du lịch sinh thái rộng 600 ha, dành cho du khách và chính người dân Bến Cầu đến thư giản, giải trí vào những ngày cuối tuần, lễ tết. Rồi còn địa đạo Lợi Thuận đang được huyện lên phương án di dời dân và nuôi trồng lại cây rừng để trở thành rừng nguyên sinh dành làm nơi tham quan và giáo dục truyền thống cho lớp trẻ…
          Thị xã Bến Cầu tương lai đang dần hình thành, từng ngày vươn mình trong nổ lực cố gắng của toàn Đảng bộ và nhân dân toàn huyện. Với những dự án thỏa mãn khát vọng con người trong việc chinh phục tương lai. Rồi cây cầu Chợ Cầu sẽ được xây dựng mới rộng lớn hơn cùng với cầu Gò Chay nối liền với các huyện  Châu Thành, Hòa Thành, Thị xã Tây Ninh… về mặt nào đó có làm bớt đi vẻ thơ mộng của một bến sông quê trong ký ức của người hoài cổ nhưng sẽ là một tiện ích đổi đời của người dân. Có được bộ mặt thị trấn Bến Cầu khởi sắc hôm  nay, không thể không nhắc đến con người, chủ nhân của vùng đất này. Từ những người dân trải qua nhiều đời, đến những người mới đến trong quy luật sinh tồn của một vùng đất giàu tiềm năng. Từ người lao động bình thường cho đến lãnh đạo cao nhất huyện đã bỏ nhiều tâm huyết, công sức, nhiều trăn trở suy nghĩ để Bến Cầu có sự chuyển mình mạng mẽ mà đầy huyết liệt. Hai tuyến đường chính, một đã trở thành đường Xuyên A nối hai thành phố lớn của hai quốc gia Việt Nam và Campuchia, một là đường tỉnh 786 đã được nâng cấp láng nhựa thông thoáng. Một phần nền hạ đường 786  do anh Nguyễn Văn Giao, lúc còn là Giám đốc Công ty Vận tải TP. Hồ Chí Minh đầu tư 100% vốn, thi công từ năm 1993 đến năm 2000 mới hoàn thành. Có thể nói, anh Nguyễn Văn Giao là nhà đầu tư đầu tiên  thực hiện các công trình cho Bến Cầu dù quê anh ở tận miền Tây Nam bộ, đã quyết định chọn Bến Cầu là quê hương thứ hai. Phố xá Bến Cầu mỗi ngày lại thêm  một tầm cao mới, một màu sắc mới.

          Người dân Bến Cầu đã từng tự hào khi huyện được Nhà nước phong tặng danh hiệu “ anh hùng lực lượng vũ trang “ với nhiều chiến tích, chiến công vang dội. Họ càng tự hào hơn khi Thủ tướng chính phủ phê duyệt khu Kinh Tế Cửa Khẩu Mộc Bài trở thành Khu Kinh Tế Cửa Khẩu quốc tế gồm cửa khẩu chính là Mộc Bài và hai cửa khẩu phụ Phước Chỉ, Long Thuận phục vụ cho các hoạt động giao lưu kinh tế, văn hóa và các quan hệ chính trị, ngoại giao giữa Việt Nam với Campuchia và các nước trong khối Asean. Bến Cầu sẽ là trung tâm thương mại, du lịch, dịch vụ và đầu mối giao thông trong nước và quốc tế, có vị trí quan trọng về quốc phòng và an ninh trong toàn khu vực Đông Nam bộ. Một tương lai, một triển vọng, một ngày mới đang mở ra từ những thành tựu, trong niềm tin và khát vọng cháy bỏng của mỗi người, tôi tin Bến Cầu sẽ có tên trong bản đồ thương mại, du lịch của của nước.

La Ngạc Thụy