Hương Thầm , thơ và nhạc – Trang Lộc

0
64
Xuân trên đất khách – Thơ Trần Tịnh Như – Nhạc: Nguyễn Văn Thơ
 
Hương Thầm
 
 
Khung cửa sổ hai nhà cuối phố
Không hiểu vì sao không khép bao giờ .
Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa .
Giấu một chùm hoa sau chiếc khăn tay ,
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm ,
Bên ấy có người ngày mai ra trận
Họ ngồi im không biết nói năng chi
Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi ,
nào ai đã một lần dám nói ?
Hoa bưởi thơm cho lòng bối rối
Anh không dám xin ,
Cô gái chẳng dám trao
Chỉ mùi hương đầm ấm thanh tao
Không dấu được cứ bay dịu nhẹ .
Cô gái như chùm hoa lặng lẽ
Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu .
(Anh vô tình anh chẳng biết điều
Tôi đã đến với anh rồi đấy …)
Rồi theo từng hơi thở của anh
Hương thơm ấy thấm sâu vào lồng ngực
Anh lên đường
Hương thơm sẽ theo đi khắp
Họ chia tay
Vẫn chẳng nói điều gì
Mà hương thầm thơm mãi bước người đi
 
PTTN
 
 
   Không biết có phải thơ đã làm cho nhạc trở nên hay hơn, hay chính nhạc lại chắp cánh cho thơ dễ rung cảm, thấm sâu lòng người. Chỉ biết rằng mỗi khi nghe bài hát Hương Thầm (nhạc Vũ Hoàng được phổ từ bài thơ cùng tên của Phan Thị Thanh Nhàn) lòng tôi như lắng lại từng câu chữ theo giai điệu chậm, sâu lắng với chất giọng ngọt ngào, tha thiết của ca sĩ Bảo Yến. Rồi tìm đến nguyên bản bài thơ.
   Ca từ hay đúng hơn, lời thơ đã chuyển tải trọn vẹn mẩu chuyện rất cụ thể, rõ ràng và rất thật, không hề ẩn dụ hay cách điệu. Ai đã từng qua cái thuở ban đầu ấy hẳn không thể khác được! Dòng tự sự ấy bắt đầu từ hiện tượng
 “Cửa sổ hai nhà cuối phố
   Không hiểu vì sao không khép bao giờ” rồi đến người, đến cảnh
 “Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp
   Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa”.
   Trên phông nền tự sự đã lấp lánh điền viền cảm xúc: đôi bạn cùng phố, ngày lại ngày họ mong ngóng được ngắm nhìn nhau nhưng không dám trực diện nhau. Thế mới biết ý tình đã ủ sẵn mà chưa dám thổ lộ cùng nhau nên cứ phải “Cửa sổ hai nhà…không khép bao giờ”. Rồi một ngày, được tin bạn sắp đi xa, lòng cô gái thêm rạo rực, cuống quýt sợ trễ tràng…làm sao kìm nén được…Tâm trạng ấy tạo nên đợt sóng lòng thôi thúc, giục giã cô gái phải hành động “giấu một chùm hoa trong chiếc khăn tay” rồi dấn bước đến người mình thương nhớ mà ý thức trong cô nghĩ rằng quá “bạo dạn” nên lại “ngập ngừng sang nhà hàng xóm”. Dáng vẻ “ngập ngừng” ấy, người đọc, nghe đã hình dung tâm trạng e thẹn, ngại ngùng thiếu nữ mới lớn. Tình cảm đầu đời đó thật ý tứ, kín đáo nhưng không kém phần lãng mạn! Thế nữa cái khoảng lặng trong âm nhạc hay cái ngắt hơi của ca sĩ sau chữ “ngập ngừng” càng tăng thêm bồi hồi, nôn nao người nghe.. Trạng thái tâm lí ngập ngừng, tôi tin chắc chúng ta cũng đã hơn một lần trải qua mỗi khi cất bước đến ngõ nhà người yêu. Và tiếng lòng ấy gặp phải sự đồng cảm người sắp đi xa mà hoà nhập, cộng hưởng làm nên sắc điệu rất riêng của tình yêu tinh khôi, e ấp nhưng rạo rực, xao xuyến lạ thường. Rồi cảnh chia tay hiện ra:
  “Họ ngồi im chẳng biết nói chi
    Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi
    Nào ai đã một lần dám nói
    Hương bưởi thơm cho lòng bối rối
    Anh chẳng dám xin, cô chẳng dám trao”
   Với dụng ý nghệ thuât, nhạc sĩ lượt bớt câu chữ cho phù hợp với cấu trúc, giai điệu bản nhạc. Nhưng lời bài thơ trải dài ngôn ngữ tự sự tiếp nối mạch truyện:
  Không gian buổi chia tay, thật bất ngờ, trong im lặng! Chỉ có tiếng tí tách thời gian gõ vào nhịp đập trái tim. Sự e thẹn thiếu nữ không dám mở lời, cả lời bóng gió tiễn biệt. Hay sự kìm nén chàng trai thời chiến? Không hẳn là vậy. Đó là sự vướng víu ngôn ngữ tình yêu  đầu đời mà trái tim đang lỗi nhịp. Vì thế họ càng bối rối hơn khi bắt gặp ánh nhìn của nhau. Chỉ hương bưởi là nhân chứng cho “tình trong như đã mặt ngoài còn e”. Người muốn trao, kẻ muốn nhận nhưng “chẳng dám”. Ước muốn ấy nhờ đến hương bưởi lặng thầm kết nối giữa hai người, chủ yếu cô gái bộc bạch tình cảm của kẻ ở tiễn người đi. Tình yêu không lời được biểu đạt bởi giai điệu chậm dần rồi ngân dài của ca sĩ “nhã chữ” đến cuối dòng “Hương bưởi thơm cho lòng bối rối”. Cứ thế cô gái lại âm thầm, lặng lẽ trao gửi tình cảm mình đến người yêu bằng con đường hương hoa. Thật đẹp, thật thơ bởi Hương Thầm là sứ giả tình yêu. Lời bài thơ nối tiếp tâm trạng độc thoại cô gái, người đọc nhận ra nỗi niềm bâng khuâng , xao xuyến nhưng nồng nàn, mạnh mẽ,  cả sự dỗi hờn vì cố ý “vô tình’ của chàng trai.
Anh vô tình anh chẳng biết điều!
Tôi đã đến với anh rồi đấy…
Vâng, Hương Thầm đã nói hộ tâm sự, nói hết tình cảm yêu thương, nói nhiều hơn những gì muốn nói bằng lời. Hương Thầm, mặc nhiên trở thành ngôn ngữ tình yêu. Vì thế, lúc chia tay, đôi bạn “chẳng nói điều gì…” bởi họ hiểu – mọi người cũng hiểu – Hương Thầm luôn đồng hành cùng nhịp đập trái tim suốt dọc dài cuộc đời mỗi người. Và mỗi khi nghe Hương Thầm, hẳn tôi và bạn không khỏi gợi nhớ tình yêu ban sơ mà khẽ thầm vọng theo điệp câu, ngân mãi thành điệp khúc lòng mình “Hai người chia tay nhưng chẳng nói điều chi. Mà hương thầm theo mãi bước người đi. Hai người chia tay sao chẳng nói điều gì.? Mà hương thầm vương vấn mãi người đi” …Ca từ biến tấu lời thơ “họ chia tay vẫn chẳng nói điều gì / mà hương thầm theo mãi bước người đi” thành câu hỏi “sao chẳng nói điều chi?” tạo người nghe cảm giác luyến tiếc, hụt hẫng vì câu hỏi không lời đáp. Cho dù âm vang bài hát đã … khép lại tự bao giờ!
  Bài thơ ra đời cách đây gần năm thập kỉ (1969), bản nhạc được cất lên lần đầu tiên hơn 30 năm(1984) mãi đọng lại lòng người đọc, người nghe niềm rung động khẽ khàng, nhắc nhớ cái thuở ban đầu tình yêu mới chớm…
 
Trang Lộc
Ninh Thuận

Có liên quan

0 BÌNH LUẬN