BÀI THƠ TÌNH TÂY BẮC TÀY – VIỆT CỦA TRIỆU LAM CHÂU

0
42
1.-1
Cũng dịp tháng 4 này ba năm về trước 2014 – 2017 Triệu Lam Châu được vinh dự tham gia Đoàn Văn nghệ sĩ Phú Yên đi thực tế sáng tác tại miền Tây Bắc trữ tình. Xin trân trọng đăng lại Chùm thơ ưng ý này gửi bạn đọc gần xa.
 
Lời tâm sự của Triệu Lam Châu:
 
Nhân kỷ niệm sáu mươi năm chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử (1954 – 2014) Hội Văn học nghệ thuật Phú Yên tổ chức một Đoàn văn nghệ sĩ đi thực tế sáng tác tại Điện Biên mười ngày (Triệu Lam Châu cũng được tham gia vào Đoàn đi sáng tác ấy). Sau đợt sáng tác ấy, Hội đã in một tuyển tập tác phẩm thơ văn kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên, đã tổ chức một triển lãm ảnh và một buổi biểu diễn thơ nhạc về chủ đề này.
Đoàn gồm có mười lăm văn nghệ sĩ Phú Yên tiêu biểu nhất. Bắt đầu khởi hành từ sáng 10 tháng 4 và đêm ấy ngủ tại Quảng Trị. Sáng 11 đi tiếp đến Hải Dương (Tỉnh kết nghĩa với Phú Yên). Ngày 12/4 tham quan di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc. Những di tích văn hoá này liên quan tới các danh nhân như: Trần Hưng Đạo – Nguyễn Trãi – Chu Văn An. Anh em văn nghệ Hải Dương đón tiếp thật nồng hậu. Mấy năm nay giới văn nghệ hai tỉnh vẫn thường giao lưu thân thiết với nhau như anh em một nhà.
Sáng 13/4 bắt đầu hành trình lên Tây Bắc theo ngả đường Hoà Bình – Sơn La – Điện Biên. Cảnh sắc núi rừng hoành tráng tuyệt vời và thật giàu cảm xúc với những địa danh đã đi vào thơ văn và sử sách: Mai Châu – Mộc Châu – Yên Châu – Thuận Châu – Mường Lay – Đèo Pha Đin (Dốc Pha Đin chị gánh anh thồ – Đèo Lũng Lô anh hò chị hát, Thơ Tố Hữu).
 Dùng cơm trưa tại Mai Châu, mà như thấy hương nếp thơm toả ra từ Bài thơ Tây tiến của Quang Dũng thuở nào…(Mai Châu mùa em thơm nếp xôi…)
Chiều 13/4 đến Sơn La. Hội văn nghệ Sơn La chiêu đã bữa tối thật say sưa với chén rượu nồng Tây Bắc đầu tiên của chuyến hành trình.
Đêm ngủ tại Sơn La mà lòng thao thức mãi, bởi lòng lại nhớ: Cha Triệu Thế Kiệt, tức Võ Hùng của Triệu Lam Châu hồi xưa đã từng bị giặc Pháp bắt cầm tù tại Sơn La cùng với các nhà hoạt động cách mạng nổi tiếng sau này như: Xuân Thuỷ (Phó chủ tịch Quốc Hội), Nguyễn Lương Bằng (Phó chủ tịch nước)…
Sáng 14/4 sau khi tham quan xong nhà tù Sơn La, Đoàn đi Điện Biên ngay. Trên đường lên Điện Biên có rẽ vào sâu trong rừng gần ba chục cây số để thăm căn hầm Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Mường Phăng. Sau đó lại trở ra quốc lộ và đi tiếp lên Điện Biên.
Sáng 15/4 tham quan nghĩa trang liệt sĩ Điện Biên, gần 4 ngàn bia mộ không tên, tham quan các Đồi B1, A 1, Hầm Đờ Cát tờ ry, Bảo tàng Điện Biên. Lòng dạt dào cảm xúc trước những di tích nhuốm nhiều máu của các chiến sĩ  ta hồi xưa đánh giặc Pháp trên mảnh đất này.
Đêm 15/4 Hội văn nghệ Điện Biên chiêu đãi nhiệt tình. Lòng lưu luyến mãi không muốn chia tay…
Sáng 16/4 xe bắt đầu rời Điện Biên vào lúc bốn giờ sáng. Chao ôi… chưa kịp nhận diện rõ mặt người Điện Biên… mà đã chia tay rồi chăng? Biết bao giờ mới được trở lại mảnh đất giàu ân nghĩa này…Những tình cảm bạn bè đẹp đẽ và thắm thiết, những cô gái Thái đẹp như tiên…Một niềm tự hào chính đáng của miền cao Tây Bắc đó.
Trên đường trở lại Tuy Hoà, Phú Yên – Đoàn có ghé thăm chùa Bái Đính, thăm và thắp hương viếng Mười cô gái Ngã Ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), thăm Vũng Chùa (Quảng Bình) và thắp hương kính viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Rồi đêm 19/4 Đoàn đã trở lại Tuy Hoà an toàn và lòng ai cũng chan chứa tình cảm thật sâu đậm đối với mỗi vùng đất đã đi qua, đặc biệt là miền cao Tây Bắc của Tổ Quốc gắn liền với chiến thắng Điện Biên lịch sử.
Sau chuyến đi này Triệu Lam Châu có ngay Chùm thơ Về nguồn Tây Bắc (Gồm các bài Một ánh Sơn La – Thuở chú lên đường – Có vạt ngời Tây Bắc đậu trên vai – Sao em chưa sang thăm Điện Biên, em ơi – Cô hướng dẫn viên người Thái trên mường Điện Biên) và Chùm thơ tình Tây Bắc. Xin trân trọng gửi bạn bè gần xa cùng thưởng thức Chùm thơ tình Tây Bắc dưới đây:
 
 
Triệu Lam Châu
 
CÔ HƯỚNG DẪN VIÊN NGƯỜI THÁI
TRÊN MƯỜNG ĐIỆN BIÊN (1)
 
Em gái Thái ơi, em ngời xinh quá đỗi
Tự Mường Trời tiên phái em xuống đây chăng
Trời Tây Bắc nở bừng ban nao nức (2)
Ing lả ơi cao vút ánh long lanh
 
Cúc bướm trắng xoè bay đậu dải ngực phập phồng
Ánh chín của non ngàn thăm thẳm
Màu áo cóm xanh mơ như ước vọng
Của bao bậc tiền nhân gây dựng quê hương
 
Rồi áo cóm trắng ngời tinh khiết cánh hoa ban
Mang tiếng khèn ngầm rọi vào nơi sâu thẳm nhất
Của tấm lòng thành biết bao du khách
Chỉ mới nghe tiếng em chào, như đã được thôi miên
 
Lời em chào, cho anh thấy nàng tiên
Lại vận áo cóm hồng chứa chan dòng lịch sử (3)
Giọng nói thanh cao mở từng trang quá khứ (4)
Nhóm ngọn lửa nồng trong mỗi trái tim say
 
Chưa được cùng em đi đến trọn Mường Lay
Hay Thuận Châu, Yên Châu, Mộc Châu, Mai Châu…
thơm lừng Tây Bắc
Chỉ được cùng em lên đồi A một và Bê Một
Mà thấy lòng bay khắp nẻo mọi đường trời
 
Em dẫn anh thăm Mường Phăng run rẩy núi đồi
Chiếc hầm cũ mà tinh khôi ánh mắt
Nơi chứa sức nở bừng của toàn dân tộc (5)
Chiến thắng Điện Biên – Bước lên đỉnh huy hoàng…
 
Chiều Ing lả ơi mênh mang
Em là cánh hoa ban của lòng anh đấy nhé
Xin trẻ lại cùng chiều Tây Bắc trẻ
Như mảnh đất thiêng này nồng thơm ánh tiên bay…
Chiều 20 tháng 4 năm 2014
 
 
Bản thơ tiếng Tày:
 
A TÁI LẨN GẦN THÁI
D’Ú MƯỜNG ĐIỆN BIÊN (1)
 
Noọng slao Thái ơi, noọng mjảc đây lai nỏ
Tẳm Mường Bân sljên cắt noọng lồng mà
Vạ Lồng – Nưa bjoóc ban roàng nảo njểt (2)
Ing lả ơi slung quýt ảnh phung phing
 
Cất vị khao khang bân chắp ấc mộp mồng
Mỷ slúc cúa ngản đông lẩc lỉu
Slắc slửa khjêu phăn t’ồng ngoòng mẳn
Cúa lai pú sljêng p’ửa cón tẳng đin mường
 
Slửa cóm khao roàng slâư tích bjoóc ban khang
Nim gằm khèn d’ăm đjêng thâng rằng lẩc ất
Cúa slăm mồm kỷ lai ljểu kheéc
Náo nhìn hênh slao, t’ồng đảy mả tha ngay
 
Slao t’uộng gằm, sle chài hăn a sljên
Nủng slửa cóm đeng mảc têm lầy ngoà cáu (3)
Hênh phuối slâư slang khay roàng slì lẩc quá (4)
Tó coong vầy on chang tấng nghé slim nua
 
Dằng đảy t’ằng slao pây thâng đo Mường Lay
Rụ Thuận Châu, Yên Châu, Mộc Châu, Mai Châu…
                                                    hom roàng Lồng – Nưa mjảc
Tán đảy t’ằng slao khửn khau A đeo xáu Bê đeo nỏ
Slăm ljện phao thuổn khoóp bại t’àng bân
 
Slao tái chài d’ương Mường Phăng slắn sloóc ngản khau
Ăn xum cáu, t’ọ slâư roàng tha bjoóc
Búng slủ pướng rèng phông cúa thuổn gần lẹ mảc (5)
Tức hình Điện Biên – D’ám khửn nhỏt rủng roàng…
 
P’ài Ing lả ơi liu liu
Slao lẻ pích bjoóc ban cúa slăm chài lớ nỏ
Xo ón t’jẻo đuổi p’ài Lồng – Nưa ón nớ
T’ồng mường sljêng Điện Biên mồm hom ảnh sljên bân…
P’ài 20 bươn 4 pi 2014
 
Cụm từ Tày mới, do Triệu Lam Châu đề xuất:
(1) Cô hướng dẫn viên: A tái lẩn
 
(2) Phương Tây: P’ạng Lồng (Phía mặt trời đi xuống)
Phương Bắc: P’ạng Nưa (Phía trên)
Tây – Bắc: Lồng – Nưa
 
(3) Chứa chan dòng lịch sử: Mảc têm lầy ngoà cáu (Tràn đầy sự kiện, cuộc đời theo dòng chảy thời gian đã qua)
 
(4) Mở từng trang quá khứ: Khay roàng slì lẩc quá (Mở sáng bừng Vầng thời gian sâu lắng đã qua)
 
(5) Sức nở bừng của toàn dân tộc: Pướng rèng phông cúa thuổn gần lẹ mảc (Vầng sức khoẻ nở bừng, của toàn thể nhân dân chân chính nhất)
(Xin lưu ý: Dịch thơ là dịch Thần thái của bài thơ là chính, chứ không phải dịch chữ ra chữ. Do đó tôi phải đề xuất cả cụm từ Tày mới, để tương đương với thi cảnh của tác phẩm).

Có liên quan

0 BÌNH LUẬN