Bức tranh ẩm thực theo làn khói tỏa… – Ký sự La Ngạc Thụy

0
68

19xxxehutiu

Vào những năm 60 của thế kỷ trước, ẩm thực ở phố Gia Long rất khác thị tứ Long Hoa. Điều thú vị là ở Long Hoa nổi tiếng với món ăn, thức uống hè phố vô danh, nơi bán buôn luôn chuyển đổi theo đổi thay của thực tế phát triển. Trong khi đó món ăn thức uống ở phố Gia Long thì có cơ ngơi, tên hiệu tạo dấu ấn như quán ăn Đông Đề, Quảng Hải, Phú Lai…; tiệm hủ tiếu mì Cánh Ký ở chợ cũ Tây Ninh… Mỗi thị dân chánh hiệu đều có cho riêng mình những quán ăn, mà ai cũng khẳng định rằng quán ruột của mình mới thực là “nhứt xứ”. Rồi mách bảo nhau đến ăn để chứng tỏ mình rất sành sõi thú ẩm thực không ai qua được.

Thật tình ký ức tôi chỉ ghi dấu những món ăn ở vùng thị tứ Long Hoa. Tôi sẽ kể bạn nghe những năm tháng từ rất lâu trước đó, những quầy cơm, gánh cháo, xe mì, tiệm cà phê vô danh đã từng tồn tại từ trước trong ký ức thị dân. Nếu là một người sành ăn, uống không ai có thể quên câu nói cửa miệng khi chợt nhớ và thèm món ăn xưa: “Cơm Bà Sáu, cháo Bà Năm, cà phê Tuyết Lan, hủ tíu mì Huy Ký”.

Cơm Bà Sáu là quầy bán cơm ban đầu ở cánh nam nhà lồng chợ Long Hoa. Khi chợ Long Hoa cho xây những gian ki-ốt chung quanh thay hàng rào chợ thì bà đấu thầu được một gian gần cửa Ba chợ và dời quầy cơm ra đó. Giữa thập niên 60, khi cánh bắc nhà lồng chợ bị cháy, các phương tiện chữa cháy không thể vào dập lửa kịp thời, thiệt hại khá nặng nề, vì các gian ki-ốt chung quanh ngăn trở xe chữa cháy. Một lần nữa các ki ốt bị giải tỏa, bà lại dời qua bên kia đường thuê hàng ba của một căn phố tiếp tục bán cơm cho đến khi bà qua đời vào năm 1980.

Cơm Bà Sáu chỉ bán hai món là cơm sườn heo nướng và bì bún nổi tiếng ngon, nhưng giá cả rất bình dân, thực khách là những tiểu thương bán trong chợ, trên phố và người làm thuê…

Còn “cháo Bà Năm” chỉ là gánh cháo lòng heo lưu động, mọi người rất thích ăn vì cháo bà nấu rất ngon, đặc biệt là món dồi thơm nức mũi cộng với vị tiêu hạt cay nồng trộn lẫn. Ăn cháo lòng Bà Năm mà thiếu món dồi, xem như mất ngon một nửa. Sáng bà gánh cháo từ nhà bán dọc theo phố chợ đến bến xe Long Hoa – Sài Gòn thì chỉ còn nửa nồi. Ngồi thêm chừng một giờ nữa gánh cháo đã bán sạch. Gánh cháo bà năm rất gọn gàng, một đầu gánh là nồi cháo, đầu gánh kia là chiếc bội tre đựng tô, muỗng, đũa… cùng bốn chiếc ghế gỗ con thấp dắt chỏng chơ bên quang gánh. Khi có khách, bà lấy ghế đó để hẳn xuống đất cho họ ngồi ăn. Bưng tô cháo nóng đầy lòng heo trên tay, vừa thổi vừa ăn, đó cũng là một cái thú. Riêng món dồi, có khách yêu cầu để riêng, họ muốn thưởng thức trọn vẹn hương vị đặc thù của nó. Nhai một miếng dồi heo, mềm mụp ngập răng, thơm nồng mùi gừng, tiêu cay nồng, thực khách chỉ còn thốt lên “quá đã”, nếu thêm một tí “cay cay” của rươu đế là đủ để lên chín tầng mây… Vậy đó, gánh cháo lòng Bà Năm chỉ có vậy, thế nhưng thực khách đủ mọi thành phần phố chợ, ai ăn được xem như là may duyên. Cháo Bà Năm in đậm vào ký ức mọi người, có lẽ từ sự may duyên được ăn đó.

Xe hủ tíu mì Huy Ký nổi tiếng ngon, đặc biệt là món mì hoành thánh, đặc sản của người Quảng Đông, vì chú Tư Huy Ký chính gốc ở tỉnh Quảng Đông. Ban đầu, xe hủ tíu mì của chú cũng bán lưu động, sau chú mới mở tiệm khi thuê được mặt bằng. Nơi tiệm mì Huy Ký đóng lâu nhất là hành lang của một quán cà phê cóc tại góc ngã ba, đối diện cửa ba chợ Long Hoa. Quán mì Huy Ký hiện vẫn tồn tại trên dãy phố  phía sau đường Lý Thường Kiệt, cho dù trải qua bao đổi dời. Người đứng bán hiện nay là các chị em hậu duệ của chú Tư, nên hương vị tô hủ tíu mì, hay mì hoành thánh vẫn như xưa. Xe hủ tíu năm nào với tranh kiếng tích Tàu trên xe, hoen ố qua thời gian nép mình một góc phía trước căn phố vẫn còn hữu dụng. Tôi nhớ rất rõ hình ảnh thực khách ngồi chung quanh xe, ăn xì xụp, rồi bưng tô lên, nghiêng tô húp cạn sạch, húp xong còn đưa lưỡi liếm mép, tận hưởng cho hết dư vị còn đọng trên môi, bởi nước lèo “chú tư Huy Ký” ninh từ xương bò, heo ngọt lừ chớ không ngọt thanh “hỗn” từ bột nêm “Vị hương tố” nên xí quách thì khỏi chê. Nhắc lại như thế để thấy rằng hiện nay tiệm mì Huy Ký vẫn vang danh, đông khách như ngày nào, thực khách vẫn kiên nhẫn ngồi bàn kê chật ních, ngộp thở trong tiệm chờ đến đến lượt.

Món ăn ngon, giá bình dân được mọi người không thể nào quên thì nghe thật hợp lý. Thế quán cà phê Tuyết Lan không ai quên vì sao? Không quên chẳng phải do bà chủ quán mập ú, ông chủ quán thì nhỏ thó đối nghịch nhau, cũng chẳng phải hai đứa con gái tên Lan, tên Tuyết cũng mập mạp như mẹ; cũng chẳng phải do “cà phê pha vợt nguyên chất”, mà mọi người không quên vì “độc chiêu” ở thái độ phục vụ của ông chủ quán. Ông chủ thật nhỏ con, nhưng ông lại có trí nhớ “tuyệt vời”. Bàn ghế rất thô mộc, bàn dài, bàn tròn, cao thấp đủ cả, không sang trọng như bây giờ. Vậy mà khách đủ mọi thành phần trong xã hội đến uống thật đông, nhất là sáng sớm, khoảng thời gian trước giờ đến công sở, số lượng lên cả năm, bảy chục người. Khách đông thế, vậy mà khi đến quán cà phê chẳng cần kêu, vừa ngồi xuống ghế đã có ly cà phê “đúng gu” đặt trước mặt. Chẳng những ông chủ nhớ thức uống: cà phê đen, cà phê sữa, cà phê đá, bạc xỉu …mà nhớ cả “gu cà phê” từng người: ai uống ít đường, ít sữa… ai uống nửa ly, ai uống đầy, ai uống ly lớn, ly nhỏ… ông đều nhớ. Ông vừa bưng bê, ánh mắt ông vừa hướng ra đường, nên khách vừa dừng xe, ông đã gọi đúng ngay “gu”, bà chủ đứng bên quầy, dáng mập mạp thế nhưng rất nhanh nhẹn; nghe là chế biến ngay và mấy đứa con sẵn sàng bưng ra cho khách. Vậy đó, nên “thượng đế” dù khó tính đến mấy cũng vừa lòng, không thể bỏ quán mà đi nơi khác.

Có thể khắc họa chung như sau: cho dù vật đổi sao dời, những năm 60, 70 so với bây giờ, những quầy cơm, gánh cháo, xe mì và quán cà phê lề đường đã vắng bóng. Riêng tiệm mì Huy Ký vẫn tồn tại cho dù qua thế hệ thứ hai, thứ ba tiếp nối vẫn vang danh. Nếu là dân Long Hoa chính hiệu, tuổi ngoài 60 thì không thể nào quên “cơm bà Sáu, cháo bà Năm, cà phê Tuyết Lan và hủ tíu mì Huy Ký”. Dấu ấn không thể quên là cung cách phục vụ của họ thật đơn giản: “biết ý từng người”. Một đúc kết thật chắc nịch là: bất cứ ai cũng có thói quen ăn uống, nên người bán phải quan tâm tìm hiểu thói quen đó và chỉ cần đáp ứng đúng theo ý họ, thì không ai có thể bỏ mình. Một ghi nhận khác là “làn khói tỏa lên” từ các điểm bán quyến rũ những người sành ăn uống. Quầy cơm bà Sáu với làn khói tỏa thơm ngậy mùi thịt heo nướng cùng chất ướp bí truyền, gánh cháo bà Năm ai cũng ghiền mùi thơm của món dồi ướp vị tiêu hạt đặc biệt, xe hủ tíu mì Huy Ký thì mùi vị nước lèo hầm từ xương heo, xương bò lừng lững mũi không lẩn với bất cứ mùi vị nào khác, tiệm cà phê lề đường Tuyết Lan với mùi cà phê thơm lừng từ máy xay cà phê quây tay, nức mũi từ xa.

Tất cả, đó là bức tranh ẩm thực của thị dân Long Hoa bắt đầu từ khoảnh khắc giao thời thường nhật này, bữa ăn lót dạ để kết thúc một ngày của người đi chơi đêm và bắt đầu ngày hôm sau của người lao động chạy hàng sáng sớm. Người thức khuya kẻ dậy sớm cứ thay phiên nhau tạo nên sức sống sinh động cho những khu phố chợ.

La Ngạc Thụy

Có liên quan

0 BÌNH LUẬN